De kosten voor isolatie van een monument met aardbevingsschade worden in de meeste gevallen gedeeld tussen de overheid en de eigenaar, maar wie precies wat betaalt, hangt af van de oorzaak van de schade en de aard van de werkzaamheden. Aardbevingsschade die aantoonbaar door gaswinning is veroorzaakt, valt onder de verantwoordelijkheid van het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Isolatiekosten zijn een aparte categorie en worden gedekt via subsidies zoals het Nij Begun-programma. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over verduurzaming en schadevergoeding bij monumentale woningen in Groningen.
Wie is verantwoordelijk voor de kosten van aardbevingsschade aan een monument?
De verantwoordelijkheid voor aardbevingsschade aan een monument ligt bij het Instituut Mijnbouwschade Groningen (IMG). Dit onafhankelijke instituut beoordeelt of schade aan een gebouw is veroorzaakt door de gaswinning in Groningen en kent vervolgens een schadevergoeding toe. Dit geldt ook voor monumentale woningen, zolang de schade aantoonbaar door mijnbouwactiviteit is ontstaan.
Het IMG behandelt schadeclaims voor zowel reguliere woningen als rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten. Bij een monument geldt wel dat de herstelwerkzaamheden moeten voldoen aan de eisen van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). Dat betekent dat niet elke hersteloplossing zomaar toegepast mag worden. De vergoeding dekt de kosten van herstel naar de oorspronkelijke staat, maar niet automatisch de kosten van verduurzaming of isolatie.
Het is dus belangrijk om schadeherstel en isolatiewerkzaamheden goed van elkaar te scheiden in de planning. Wie beide tegelijk wil aanpakken, heeft te maken met twee verschillende trajecten en twee verschillende financieringsbronnen.
Mag je een monument überhaupt isoleren?
Ja, een monument mag worden geïsoleerd, maar alleen met methoden die de cultuurhistorische waarde en het uiterlijk van het pand niet aantasten. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeente stellen eisen aan welke isolatietechnieken zijn toegestaan. Inpandige isolatie, vloerisolatie en specifieke vormen van dakisolatie zijn in veel gevallen wel mogelijk.
Bij een rijksmonument heb je voor bepaalde ingrepen een omgevingsvergunning nodig. De gemeente beoordeelt dan of de geplande maatregel past binnen de regels voor monumentenzorg. Buitengevelisolatie is in de meeste gevallen niet toegestaan omdat dit het aanzicht van het pand verandert. Binnenspouwmuurisolatie, isolerende beglazing in historische kozijnen en vloerisolatie zijn populaire alternatieven die vaak wel goedkeuring krijgen.
Een energielabel voor je woning laat zien wat de huidige energieprestatie is en welke stappen realistisch zijn. Dit is een handig startpunt voordat je een vergunningaanvraag of subsidieaanvraag doet.
Welke subsidies zijn beschikbaar voor het isoleren van een monumentale woning?
Voor het isoleren van een monument met aardbevingsschade zijn meerdere subsidiemogelijkheden beschikbaar. Het Nij Begun-programma is de belangrijkste regeling voor woningeigenaren in Groningen en Noord-Drenthe. Via dit programma is tot wel 40.000 euro beschikbaar voor isolatie- en ventilatiemaatregelen. Rijksmonumenten kunnen daarnaast gebruikmaken van de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM).
Nij Begun voor aardbevingsgebied
Nij Begun is specifiek gericht op woningeigenaren in het aardbevingsgebied. De subsidie dekt isolatiemaatregelen zoals dakisolatie, vloerisolatie en gevelisolatie, en ook ventilatiemaatregelen. Voor monumenten gelden aanvullende voorwaarden, maar de regeling sluit monumentale woningen niet uit. Het is wel verstandig om vooraf te controleren of de geplande maatregelen passen binnen de monumenteneisen.
SIM voor rijksmonumenten
De Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM) biedt eigenaren van rijksmonumenten een jaarlijkse bijdrage voor onderhoud en instandhouding. Deze subsidie is niet specifiek voor isolatie bedoeld, maar kan worden ingezet voor werkzaamheden die bijdragen aan de instandhouding van het pand, ook als die werkzaamheden samenvallen met verduurzaming. Het combineren van SIM en Nij Begun is in sommige gevallen mogelijk, maar vraagt om zorgvuldige afstemming.
Hoe verloopt de aanvraag voor schadevergoeding én isolatiesubsidie tegelijk?
De aanvraag voor schadevergoeding via het IMG en de aanvraag voor isolatiesubsidie via Nij Begun zijn twee aparte trajecten die je het beste gelijktijdig, maar onafhankelijk van elkaar opstart. Begin met een schadeclaim bij het IMG, zodat de aardbevingsschade officieel wordt vastgesteld. Daarna of tegelijkertijd dien je de subsidieaanvraag in via het Nij Begun-loket.
Bij een monument is de volgorde extra belangrijk. Zorg dat je de omgevingsvergunning voor de isolatiemaatregelen hebt aangevraagd voordat je begint met de uitvoering. De gemeente en de RCE moeten akkoord gaan met de gekozen methoden. Als je dit overslaat, loop je het risico dat uitgevoerde werkzaamheden niet in aanmerking komen voor subsidie of dat je verplicht bent ze terug te draaien.
Gebruik de woningtool om snel inzicht te krijgen in welke maatregelen voor jouw woning in aanmerking komen. Dit geeft je een goed startpunt voordat je de formele aanvragen indient.
Een praktische volgorde voor de aanpak ziet er zo uit:
- Dien een schadeclaim in bij het IMG voor de aardbevingsschade
- Laat een energieadvies uitvoeren om de isolatiemogelijkheden in kaart te brengen
- Vraag een omgevingsvergunning aan bij de gemeente voor de geplande maatregelen
- Dien de subsidieaanvraag in via Nij Begun
- Plan de uitvoering pas nadat alle vergunningen en goedkeuringen zijn verkregen
Wat doet een energieadviseur bij een monument met aardbevingsschade?
Een energieadviseur analyseert de woning grondig en brengt in kaart welke isolatiemaatregelen haalbaar zijn binnen de monumenteneisen. Bij een woning met aardbevingsschade kijkt de adviseur ook naar de staat van de bouwschil en of schade invloed heeft op de isolatiemogelijkheden. Het resultaat is een concreet en haalbaar plan dat aansluit op de subsidie- en vergunningseisen.
Ervaren energieadviseurs weten welke technieken zijn toegestaan bij monumentale woningen en kunnen de vertaalslag maken tussen de technische mogelijkheden en de formele eisen van gemeente en RCE. Ze helpen je ook bij het interpreteren van subsidievoorwaarden en begeleiden je bij de aanvraag. Dat is bij een monument met aardbevingsschade extra waardevol, omdat de combinatie van schadeherstel en verduurzaming veel administratieve en technische afstemming vraagt.
Via projectadvies op maat krijg je inzicht in de meest effectieve aanpak voor jouw specifieke situatie, inclusief de financieringsmogelijkheden die daarbij passen.
Hoe EnergiePloeg helpt bij isolatie van een monument met aardbevingsschade
EnergiePloeg begeleidt woningeigenaren in Groningen en Noord-Drenthe van begin tot eind bij het verduurzamen van hun woning, ook als het gaat om een monument met aardbevingsschade. We combineren technische kennis met praktische kennis van subsidies en vergunningstrajecten, zodat je niet zelf hoeft uit te zoeken hoe alles samenhangt.
Wat we voor je doen:
- Een grondige analyse van je monumentale woning en de isolatiemogelijkheden binnen de monumenteneisen
- Advies over welke maatregelen in aanmerking komen voor Nij Begun of andere subsidies
- Begeleiding bij de aanvraag van omgevingsvergunningen en subsidies
- Afstemming met de gemeente en RCE over toegestane isolatietechnieken
- Een helder plan dat schadeherstel en verduurzaming slim combineert
Heb je een monument in het aardbevingsgebied en wil je weten wat er mogelijk is? Neem contact op en we denken graag met je mee.